En vispras de ras vacancias de Navidat, o ministerio de Treballo, de conchunta con as direccions de ras organizacions sindicals mayoritarias (CCOO y UGT), aconsiguió un alcuerdo pa promover una nueva regulación legal que reducirba ra chornata laboral maxima legal de ras 40 horas a 37 horas y meya semanals. Presentato con aparato como un paso enta ra millora de ra calidat de vida de ra clase treballadera y como un abance historico –comparable, se nos diz, a ra reducción a 40 horas de 1983– este alcuerdo ye, manimenos, un claro exemplo de ro tipo de pactos socials que, luent d’alterar de forma substancial a relación capital-treballo, perpetúan a sobreexplotación laboral baxo nuevos ropaches.

Examinata con bel detenimiento, devien una mida cosmetica que decepciona en totas as facetas en as cualas un alcuerdo de reducción horaria poderba minguar o control empresarial sobre ro tiempo y ra disposición de ra fuerza de treballo. Una clau ye en un detalle tasament destacato en o debat publico: en garra momento s’ha plantiato, a ro menos en firme sobre ro papel, una disminución efectiva de chornata sobre computo mensual y palpable en a semana laboral cutiana de ros treballadors, sino en o computo anyal d’horas treballatas. Per tanto, se dexa ra puerta ubierta a que ras interpresas reorganicen y concentren as horas a ro largo de l’anyo seguntes es suyos picos d’actividat, aumentando ro suyo poder pa adaptar as chornatas a ros suyos intereses productivos. De nuevo, flexibilidat pa ras interpresas: subordinación de ro tiempo de vida de ra clase treballadera a ras fluctuacions y exichencias de ro mercato.
Millora cosmetica pa maquillar mas flexibilización: un escenario de precariedat consolidata
Luent de ser un paso enta ra liberación de ro tiempo d’ocio y ro disfrute personal, esta mida, de ra cuala achents socials y Gubierno han sinyato alcuerdo antes de pasar a tramite parlamentario, tenerba efectos minimos per cuantas razons: en primer puesto, perque ra chornata laboral meya en Espanya ya yera menor de 35 horas (per factors como ra parcialidat forzosa, a breca de chenero, ra difusión de ros “miniemplegos”, etc.); en segundo puesto, perque tot parexe apuntar a que ra regulación de muitas ariestas de ra reducción efectiva quedará en mans de ros convenios, do tot dependerá de ra fuerza –u ra debilidat– de ras fuerzas sindicals en cada interpresa, sector y ambito territorial.
Una mida con pocas guarencias y de reducción tan limitata puet no servir mas que pa ra consolidación de formas de flexibilización laboral que ya se vienen practicando: contratos a tiempo parcial, chornatas irregulars y disponibilidat absoluta en nombre de ra competitividat. Mientres se nos presienta ra reducción a 37 horas y meya como una fita, l’efecto real sobre ra calidat de vida de ras y ros treballadors se veyerá neutralizato en muitos casos per a continación u enchegue de sistemas de computo flexible de ro tiempo, control horario dichital y atras ferramientas que, en a practica, seguirán afavorindo as horas extra encubiertas, o «presentismo» difuminato y ra expectativa d’estar siempre disponibles seguntes se demande meyant as nuevas tecnolochías.
Sin un control efectivo y sin midas sancionaderas verdaderament disuasorias –aspectos tebios en l’alcuerdo–, ro rechistro horario no será mas que un tramite burocratico, una apariencia d’orden en un mercato laboral que sigue estando un cambo de minas pa qui treballa per cuenta allena. U siga, ra mida, mas que ser o regalo de ro ministerio que parexe, no será mas que una actualización de ra chornata a ra realidat laboral ya existent en Espanya, dominata per a flexibilización horaria, ra parcialidat y ros clamatos miniemplegos.
Pero, amás, b’ha unatra cuestión de fondo que ras y ros comunistas queremos situar pa contextualizar en qué mida millora esta reducción as nuestras condicions de vida. A propuesta gubernamental se da en un contexto marcato per a perda contina de poder adquisitivo de ros salarios. Durant as zagueras decadas, entre que ra productividat s’incrementaba substancialment, es salarios reals tasament han crexito. De feto, seguntes datos de ra OCDE, ra productividat per hora treballata aumentó un 30 % entre 1990 y 2022, mientres que ros salarios reals nomás puyoron un 11,5 %. Esta breca no ye un fenomeno pasachero, sino part integral de ra distribución de ra riqueza, inchusta de base, que leva asociato ro desenrollo capitalista. D’este modo, a pretendita reducción de ra chornata sin reducir salario ye, en buena mida, un mirahce, ya que ro que finalment define ro livel de bienestar no ye nomás o tiempo de treballo, sino ra capacidat adquisitiva de ro salario, l’acceso a servicios publicos y dreitos socials, etc.
O desemplego cronico y ra falacia de ra redistribución de ro treballo
Atro de ros problemas de fondo que l’alcuerdo no pretende abordar, y que sí que ye intrinsecament ligato a ro reparto entre ro tiempo de treballo y ro de descanso, ye ro desemplego cronico que caracteriza a ro mercato laboral espanyol dende fa decadas. Encara que seguntes corrients d’economía burchesa keynesianas cualsequier mida que reduzca ra chornata poderba en teoría repartir-se entre mas personas treballaderas –afavorindo, asinas, o pleno emplego–, esta ideya s’estrela cuentra ra naturaleza de ro capitalismo y cuentra ro suyo momento actual. L’obchectivo prencipal de ro capital, per definición, no ye guarenciar l’emplego ni distribuyir equitativament o tiempo de treballo, sino maximizar a extracción de plusvalura.
En a busqueda de vías pa ixo, ro capital ha trobato en a tecnolochía y en as nuevas formas d’organización laboral ferramientas pa optimizar l’uso de ra fuerza de treballo, achustando as horas treballatas a ra demanda puntual de ro mercato y retallando plantillas en es periodos de menor actividat. Esto no nomás perpetúa ro desemplego estructural, sino que lo convierte en una ferramienta funcional a ro sistema. O clamato «exercito industrial de reserva», concepto cudito per Karl Marx, sigue siendo hue un elemento central pa ra regulación de ro mercato laboral.
Este exercito de treballadors desemplegtous y subemplegatos no ye simplament una consecuencia colateral de ro sistema, sino una necesidat estructural pa ro capital. Mantener una masa de treballadors en situación de desemplego exerce una presión constant sobre qui sí tienen emplego, disciplinando-los meyant a cerina a ro despido y reducindo asinas a suya capacidat de negociación salarial y sindical. Amás, permite a ras interpresas acceder a una fuerza de treballo barata y disponible en cualsequier momento, lo que facilita ra flexibilidat y adaptabilidat que exiche ra competencia en o mercato globalizato.
Significa esto que cualsequier mida de reducción de ro tiempo de treballo, en o marco d’un sistema capitalista, va a ser completament inútil u inocua pa ras condicions de vida de ros treballadors? No; no, si ras milloras que s’aconsiguen son fruito de ra luita conscient de ra clase y meten como bruxola de ra suya reivindicación solament es suyos propios intereses, en cuenta de ra idoneidat de ra mida pa ro marco capitalista actual, as necesidaz de ras interpresas y ra productividat, que ye ro que ro propio texto de l’alcuerdo y ro discurso de ro Gubierno han habito en cuenta. Per muito que, con o estilo a ro cualo nos tien acostumbratos Yolanda Díaz, conchugue ixa visión pactista con as interpresas con grandilocuencias vuedas sobre ra felicidat y bela alusión cinica a fitas de ro movimiento obrero, como ra vaca de ra Canadiense en este caso.
De ro Real Decreto de 1919 a ras promesas de hue: ra luita sindical en o espiello de ra historia
L’alcuerdo sinyato cita l’historico Real Decreto de 1919 que fixó ra chornata maxima en ueito horas diarias –un esdevenimiento clau de ro movimiento obrero– y sitúa a Espanya a l’avantguardia d’Europa en a reducción de ro tiempo de treballo. Manimenos, evoca aquel logro sin comprender ni mencionar o contexto de luita obrera y combatividat sindical que lo posibilitó. Aquella conquiesta no fue fruito de ro dialogo amable en despachos y bela barfallata exacherato en es meyos de comunicación con a patronal y partitos mas descaradament amigos d’esta, sino que fue fruito d’intensas vacas, organización politica y conflicto ubierto con un capital que, en plena primera industrialización, sozmeteba a ra clase treballadera a chornatas de dica doce horas diarias.
Hue, mientres se promueve un alcuerdo descafeinato, ras condicions laborals conqueritas en decadas de luita se veyen foratatas per decadas de politicas flexibilizaderas y reformas laborals a ra baxa. Dimpués de l’alcuerdo de 1983, o movimiento obrero exichió dica ra decada de ros 90 una semana laboral de 35 horas. Ixa reivindicación, hue diluyita dica ras 37 horas y meya –en un momento, recordemos, en o cualo ra chornata semanal meya ye de menos de 35–, muestra ro retroceso en as aspiracions de ro movimiento obrero y sindical que sigue es cimbels de ra socialdemocracia. O que dinantes se consideraba un obchectivo minimo agora parexe una meta inalcanzable.
Resulta imprescindible que ro movimiento obrero y sindical recupere, per un costato, ra mayor combatividat que le podió caracterizar en es anyos 80, cuan a presencia de partitos socialdemocratas en o Gubierno no suposó obstaclo pa oposar-se a ras midas flexibilizaderas que ta part d’alavez escomencipiaban a importar-se a Espanya de ra man de ra futura UE y con a inestimable ambaxata que suposaba l’equipo de Felipe González. Pero igualment important serba aprender de ras errors en ixa decada, en a cuala se veyió limitato per l’asociación automatica entre ro marco democratico-burchés y ra muita mayor posibilidat, en teoría, d’aconseguir y mantener de traza permanent conquiestas socials. Garra conquiesta ni condición en o capitalismo ye permanent, sino que será sucheta a ra correlación de fuerzas entre capital y treballo, y a ra disposición de ra clase obrera pa desfender y enamplar es suyos dreitos debat de ros intentos constants d’erosión y retroceso. Trencar es miraches de ra socialdemocracia significa entender que, baxo ra suya retorica amable, subchace una defensa zaguera de ra estabilidat de ro sistema capitalista. Comprender que nomás a nuestra organización conscient, huembro con huembro y clase cuentra clase, ye condición y guarencia de ra millora real de ras nuestras condicions.






Leave a Reply