Afirmar que Cristóbal Colón no descubrió America puet sonar mistico u revisionista. Manimenos, cosa resulta mas anticientifico que analisar a realidat sin considerar o suyo contexto material, economico y historico. O viache de Colón no estió un accident aislato ni una chenialidad individual. Europa se trobaba en un proceso d’expansión comercial y territorial. Un de ros factors que incentivó esta expansión estió ra progresiva dificultat pa comerciar con Asia por tierra dimpués de ra presa de Constantinoble por o Imperio Otomano en 1453. Esta conquiesta encarió y obstaculizó ro comercio de ra Rota de ra Seda, que pasó a estar controlato por intermediarios otomans y venecians. Este contexto de mayors dificultaz comercials por tierra impulsó ra busqueda de rotas maritimas enta ro Ueste por part de potencias feudals como Portugal y Castiella, que troboron en l’Atlantico nuevas oportunidaz. Estió esta dinamica estructural la que fació posible ro financiamiento y preparación de ros viaches como ros de Colón, qui estió expresión d’una epoca mas que un achent solitario de cambio.

Sona contemporanio? Lo en ye. Igual que Colón no actuó en o vuedo, tampoco lo fan figuras actuals como Elon Musk u Donald Trump. As suyas disputas en a cuspide de ro poder capitalista no son personals: son o reflecto de luitas entre sectors burcheses con intereses contraposatos. O capitalismo ha estato descrito como ra chungla social mas complexa y perfeccionata de totas ras sociedaz de clases. Esta lochica no ye casual: s’educa a ra sociedat en un prencipio individualista, en o «toz cuentra toz», porque baxo esta premisa ro peix gran se mincha a ro chico.

Este prencipio guía toz es fenomenos de ro capitalismo contemporanio. Asinas, constatamos una primera verdat incomoda: es aliatos en a cuspide social no existen como tals. Es capitalistas acazan obchectivos y tienen preocupacions dispars. O que los une no ye ra ideolochía, sino l’interés: o beneficio economico. A suya unión no ye estructural, sino funcional, y se da solament cuan es suyos intereses coinciden. Ye por ixo que existan organizacions empresarials distintas y dica contradictorias: a CEOE, que agrupa a ra gran mayoría d’interpresas en Espanya, convive con CEPYME, centrata en a meyana y chicota interpresa, u con asociacions sectorials de l’acero, ra hostelería u ra maquina-ferramienta.

Muitos intentan dotar d’atributos personals a ras accions politicas d’interpresarios como Musk. Pero ra función de ro Estato capitalista no ye unatra que guarenciar que ros intereses de ra clase dominant se tresladen a ro conchunto de ra sociedat. Es «enfrentamiento» entre Musk y Trump no son mas que representacions funcionals dentro d’ixas pugnas. As diverchencias que escenifican no surten de motivacions eticas ni ideolochicas, sino d’estratechias distintas sobre cómo administrar de forma mas eficaz a explotación capitalista.

Es grans meyos de comunicación –autenticos centros de difusión ideolochica de ro capital– s’afanan en fer-nos creyer que ra politica chira arredol de ras posicions personals de ros gubernants. Seguntes esta lochica, ras decisions de poder naixen de ra moral u ra etica individual de qui ocupa es cargos politicos y estas posicions se tresladan a ro texito social, metendo ro foco de ros problemas en es chestors capitalistas, o cualo fa mas fácils es cambios u releus d’uns por atros seguntes a conchuntura politica. Manimenos, d’esta traza se pasa por alto, sin impugnar-lo, ro verdadero poder: o economico. A influencia de ros grans monopolios en a vida economica ye aclapadora y, por tanto, tamién lo en ye ra suya capacidat d’influyir en a chestión de ros politicos, representants de distintos sectors de ra burchesía.

Por ixo ye important entender que ras relacions entre capitalistas funcionan como alianzas conchunturals, con oscilacions y contradiccions que dependen de cada momento. A unidat de clase existe mientres que comparten una mesma naturaleza capitalista, pero esta unidat ye fundament desigual: uns aconsiguen imposar es suyos intereses sobre atros de forma relativa, dinamica y inestable. Esta inestabilidat ye ra norma, no ra excepción, y se reflecta en es reachustes permanents d’un sistema politico y economico volátil.

O mesmo ocurre en o plano internacional. As relacions entre Estatos capitalistas son trascruzatas por es mesmos prencipios: competencia, alianza temporal, imposición de hechemonías. Es capitalistas europeus y estatounidencos veyen dende fa tiempo cómo ra suya posición en a cuspide se tambalia por l’auche economico de China, contribuyindo a ra fin de ra globalización tal como la conoxébanos. O creximiento de nuevos bloques u polos puxants ha levato a bel sector capitalista a querer alcorzar as cadenas de valor, o cualo s’expresa en l’auche de ro proteccionismo, por exemplo en forma d’arancels, que ra suya intención ye frenar a ros nuevos competidors globals. Asinas, es cambios de gubierno, es conflictos comercials y dica ras guerras son expresión concreta d’esta luita entre monopolios por o control de ro mercato mundial.

En este contexto hemos d’entender es movimientos d’Elon Musk. O mesmo dentra dica ra cocina en o aparato estatal estatounidenco que s’aluenya si ros suyos intereses son en risgo. A suya posible apuesta por crear un nuevo partito no ye mas que ra expresión d’un intento por representar de forma directa ros intereses d’un sector concreto de ro capital, en este caso ras Big Tech, bela cosa que encaxa en a suya estratechia, dato que Musk no ha dexato d’estar, adintro u difuera de ro Estato, ro enfant terrible, o portavoz prencipal d’una fracción empresarial que fomenta organizacions nacionalistas y proteccionistas d’extrema dreita en tot o mundo. En presentar a Musk centrando-se en a suya individualidat, ya siga como verso suelto, como supuesto chenio u como personache estrafalario, se fa de menos ra importancia de ro contexto que fa posible l’aparición d’una figura como él y, sobre tot, se pierde de vista ro feto que represienta unos intereses de clase especificos.

Asinas plegamos a un de ros exes centrals de l’actualidat politica recient: a disputa entre Musk y Trump no ye una baralla entre egos, sino una expresión de ros intereses de sectors afectatos por a perda d’hechemonía global d’Estatos Unitos, que dende 2016, con l’emparo de sectors como ra agroindustria y ra industria manufacturera, impulsoron una linia proteccionista frent a ra emerchencia economica de China. Ixa tendencia s’ha mantenito, y hue se veye reforzata por a corrita tecnolochica entre toz dos países. A presencia de Musk en es centros de ro poder responde a esta lochica: represienta un interés de clase, no una voluntat individual.

Y esto ye ro que intentan amagar as narrativas personalistas: que ra politica no ye ro terreno de ras valors individuals, sino ro escenario do se represientan es conflictos entre clases. Cuan es grans capitalistas dentran en disputa, lo fan pa reposicionar es suyos intereses en o tablero, no por diferencias personals. O sistema necesite que ros treballadors ixupliden esto, que creigan que tot depende de ro carácter u ra moral de ro líder que toque.

Pero ra historia –ra verdadera historia– la fa ra luita de clases. Y entender esto ye ro primer paso pa dexar de mirar a ro poder como un espectaclo, y escomencipiar a analisar-lo como ro que ye: una estructura concreta, con intereses precisos, que nomás puet estar desmantelata si s’organiza dende abaxo, en función de ros intereses de ra mayoría.

Gorka Sáenz Álvarez

Leave a Reply

Tendencias

Discover more from O Dichital

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading