Fa 80 anyos b’habió un grupo de personas que fació lo que heba de fer. Asinas ha d’escomencipiar esta historia, y no per cómo acaba, que paradoxalment gosa estar l’habitual.

Cuan s’aborda ra conoxita como Operación Reconquiesta d’Espanya, l’intento d’invasión per parte de guerrillers antifaxistas espanyols –comunistas en a suya immensa mayoría– a ro largo de ros Pireneus, especialment en a Val d’Arán, en octubre de 1944, escomencipia per fer-se referencia a ra feta que ro prochecto estió fallito. Se charra de ra redota y ras supuestas errors, tacticas u estratechicas. Se charra muito de ro resultato practico de ra operación, que resulta estomaciato per o inevitablement superficial de ra mayoría de ros estudios y analises. Y ro caso ye que se sape poco, u menos de ro que calese, sobre ra Operación Reconquiesta d’Espanya, no nomás en termins d’opinión publica –condicionato en este aspecto per o silencio que ra dictadura imposó a ra feta–, sino tamién a libel historiografico y politico, per unatro silencio imposato, si a un caso mas inchusto, y mesmo mas terrible: ro que fació un PCE en o cual o carrillismo fació ya acto de poder con tot o suyo arsenal de corrupción.
Arredol de 8.000 hombres crucioron a buega franco-espanyola en l’agüerro de 1944, d’alcuerdo con un plan militar mas minucioso y meditato de ro que siempre s’ha dito. En diversas fases, con meses de preparación especifica, sobre tot dimpués de ro verano de ro 44, cuan Francia ye definitivament liberata de ra ocupación nazi. Qui heban estato en l’abantguardia de ra Resistencia en Francia yeran es excombatients republicans espanyols, exiliatos dende ro 39, redotatos pero no vencitos, que no dudoron en ir a ra guerra pa desfender en este caso a ro pueblo francés de l’invasor nazi.
Milars de militants de ro Partito Comunista d’Espanya, exiliatos en Francia dimpués de ra guerra, tratatos como parias en es penosos campos de refuchiatos malas que cruciaban a buega, en dioron razón de ro significato practico y historico de ro que significa un partito comunista. No dudoron en organizar-se y intervenir en o contexto en o cual se trobaban dende ro primer menuto. Y asinas ro Partito Comunista d’Espanya se convirtió en a fuerza politica mas important en o sud de Francia durant es anyos de ra ocupación nazi. En Tolosa, convertita en centro neuralchico de l’exilio espanyol y de ra Resistencia nazi, ro PCE contaba con muitos mas miembros –y mas experimentatos– que ro propio PCF. Y ro mesmo ocurriba en tot o sud de ro país. As zonas rurals de ros Pireneus yeran un bullidero de presencia y organización comunista espanyola, que plegó a desenrollar innombrables iniciativas pa dar emparo y posar bases organicas dende ros propios centros de treballo pa ros militants comunistas espanyols, fundando, per exemplo, numerosos chantiers forestals, explotacions mineras y de lenya que serviban de base economica y lochistica de ro propio Partito. Es militants de ro PCE, en es chantiers de ras montanyas, en as zonas rurals y ras ciudaz de ro sud de Francia, formoron l’Agrupación de Guerrillers Espanyols, que enlazó dreitament y remató per coordinar-se baxo ro mando unico de ras Fuerzas Francesas de l’Interior. En chulio de 1944, yeran a ra raya de 9.000 soldatos y atros milars d’espanyols en fayenas de retraguardia civil aportando rez d’emparo, suministro, seguranza, comunicacions, información u armamento. Dirichents en a Resistencia, en definitiva, y vencedors de ra guerra en Francia. Lo facioron conscients de tot de ra importancia de tal cometito, pero sin perder nunca de vista que seguiban estando miembros de ro Partito Comunista d’Espanya, soldatos de l’Exercito Popular de ra Republica Espanyola, en l’exilio, sí, pero asperando que plegase ro día de continar a luita en Espanya.
Si vencioron a ros nazis, si yeran milars, si yeran organizatos, si ro Partito existiba y contrimuestraba ro suyo exito encara en as piors condicions… quí no iba a considerar que heba plegato ro momento de tornar ta Espanya y vencer tamién allí a ro faxismo. L’intento d’invasión de ra Val d’Arán per parti de ros guerrillers espanyols en l’agüerro de ro 44, con o nazifaxismo redotato en Europa, ubriba sin duda una finestra d’oportunidat d’acabar con o franquismo. L’analís yera correcto. Pero ras situacions historicas criticas son complexas y gosa estar fácil, a posteriori, chudgar a ros suyos protagonistas como ros unicos responsables de ros suyos resultatos. D’esta traza, se fació cruelment responsables a ros dirichents de ro PCE que s’heban quedato en Francia y en Espanya de ro fracaso de ra operación. A figura de Jesús Monzón simboliza como garra este episodio. Maximo dirichent de ro Partito en Espanya y Francia per pura necesidat, estió ciertament o gran estratego de ra Operación Reconquiesta d’Espanya. O plantiamiento militar se poderba icir que preciso y encertato; ra ideya de prener una capeza de puent, situata en Vielha, capital de ra Val d’Arán, y asentar allí un Gubierno republicano, presidito per Juan Negrín, que se trobaba a corrient y d’alcuerdo con tal situación, yera fesable. B’heba fuerzas y posibilidaz. Pero ra error de calculo mayor estió contar con que ra operación desencadenarba un movimiento amplio d’emparo popular, cuasi de vaca insurreccional en atros puntos de ro país. Y tot ixo baxo o batiaguas sociopolitico de ra Unión Nacional Espanyola, una suerte de confusa plataforma de converchencia antifranquista amplia y interclasista –encara que hechemonizata per o PCE– que ciertament no yera conoxita ni teneba influencia como tal entre ras masas en Espanya. En cualsequier caso, si l’intento d’invasión fracasó a cabo d’uns pocos días, lo que ye seguro ye que bela incerteza auspiciata en gran medida per a dirección de ro PCE y ra figura de Santiago Carrillo en aquels días sembró de dudas a ra militancia y fació cundir una retirata sin tasament haber intentato complir con beluns de ros puntos esencials de ro plan militar que s’heba trazato y preparato durant meses.
Pero ro mas triste d’esta historia, ra de ra Val d’Arán y ros herois d’octubre de ro 44, no ye talment que fracasasen en o suyo intento. Dioron un exemplo eterno d’heroísmo. Dexoron claro que ro Partito ye allí do b’ha un militant organizato. Leyioron o momento historico y facioron lo que heban de fer. Lo mas triste ye que se les fese pasar per inchenuos u simples titeres, cuan en verdat estioron toz y cadagún d’éls verdaders dirichents. Finalment, Santiago Carrillo depuró a Monzón de ra forma mas cruel y hipocrita, acusando-lo d’achent infiltrato y de propiciar una estratechia que subsumeba a ro partito a ros intereses de ra oposición burchesa a ro franquismo, en una critica a ra UNE que, dende ra suya conoxita figura, nomás puede estar tillata d’obsceno oportunismo, pos criticaba precisament lo que mas definirba a ro prochecto politico final de ro carrillismo, ra politica de ra «reconciliación nacional». Respective a ixo y sobre ro caso de Monzón, que estió detenito en chunio de 1945 per a policía franquista y se pasó ros siguients 14 anyos en a garchola, sin icir una mala parabra de ro Partito, Enrique Líster escribió ro siguient tiempo dimpués: «Monzón heba cometito dos “crímens” que no podeba perdonar-le ro Buró Politico, perque constituyiban una acusación a ra propia covardía d’este: haber-se quedato en Francia complindo con o suyo deber y haber-se marchato dimpués ta Espanya pa seguir complindo-lo. O delito de valentía ye lo que mas han odiato siempre Carrillo y companyía».
Delito de valentía ye de ro unico de ro que se podrá acusar y fer responsables a ros guerrillers espanyols que en l’agüerro de 1944 crucioron a buega pa seguir complindo con o suyo deber historico.






Leave a Reply