Tos preixinaz a Daddy Yankee salindo d’a siede d’a RAE cantando en reggaeton con os coros y as instrumentacions feitas por a orquesta d’a Guardia Reyal d’Espanya? Pos ixo ocurrió en a devantadera d’as Olimpiadas de París de 2024. No pas con Daddy Yankee, sino con o equivalent francés que suposa Aya Nakamura.

Aya Nakamura ye una cantaire naixida de Bamako, a capital de Mali, en 1995, que sus pais emigroron en a redolada de París cuan ella no teneba que bells meses, y que s’ha feito famosa dende 2017, cuan publicó o suyo primer disco con a canta Djadja.

De clase social baixa, inmigrant, negra, muller, y mesmo habendo d’amagar un fillo de pai desconoixiu ta poder publicar o suyo primer disco, Aya s’ha convertiu en un icono ideolochico en Francia, con defensors y tamién con detractors, que l’acusan de no estar francesa, de no cantar en francés, u mesmo de no saber charrar francés: o rafe d’o campo de baralla son os temas d’as suyas mosicas, sexuals y tamién refleixo d’a cruda realidat d’a banlieu de París, y sobre tot o suyo modelo de luenga, que adhibe a cherga sozurbana francesa, parolas d’as luengas de Malí, u mesmo d’atras luengas como o espanyol. Ta beluns, ixo no ye francés.

O clasismo y a pedantería lingüisticas son propias d’as sociedaz occidentals, tan acostumbradas a la normativización, a la exclusión de qui no cumple con a norma, a las consecuents luitas ta establir as normas, y asinas aconseguir poder y arrubar morbosament a qui no caye en gracia. Prou que o francés no ye un caso unico, y o propio espanyol y a RAE cayen en a mesma pedantería lingüística, seguida por masas de clases meyas y altas que, mesmo carriando o sinyal d’a diversidat y d’a ubertura, no dubdan en fer-se a mofla d’o reggaeton, mosica naixida d’as clases baixas hispanoamericanas.

Y prou que d’ista pendantería lingüistica tampoco no s’en eslampa l’aragonés, que mientras bellas 50 anyadas ha sufierto y sufre as continas discusions v/b, anyo/añada y amostrar/ensenyar, siempre con o mesmo resultau: o correcto ye o que yo y o mío lugar decimos, o incorrrecto ye o que tu dices, porque yo quiero tener o control y me da morbo ladiar-te. Fa duelo que mesmo a glotofobia, u discriminación por acento, plega-se en l’aragonés con tristes pero celebres discusions iniciadas por belún d’os tautes d’a luenga.

Pero cata que vien Francia y nos trespone a toz por a dreita, fendo que os posedients d’a luenga sigan os suyos fablants en conchunto, en todas as suyas clases socials y procedencias cheograficas, y no pas bells sinyors academicos pedants, posaus en cadieras pedants dentro d’un edificio pedant. Y ta ixo quitan d’ixe mesmo edificio a Aya Nakamura, deixando que cante as suyas cantas en a suya luenga “incorrecta” y metendo a la suya disposición o sistema francés representau por l’Academie y a Guardia Republicana tanyendo y coriando ta ella. Bueno, cantando as suyas cantas no, que tamién i ficó un estracto d’una canta de Charles Aznavour que ta forro de bota diz: “m’iría millor si trigase o mío vocabulario, ta complacer-te, en a luenga de Molière”. Chaque mate, pedantería. Gol por a esquadra de Francia, u cuasi. Un cuasi que ya explicaré en atra ocasión.

Emplegar formas lingüisticas refusadas por a norma, pero emplegadas por a chent, como reinvindicación, no ye un invento nuevo. Ya lo facioron Mecano u Labordeta en espanyol. Pero a esferencia aquí ye que Mecano y Labordeta no veniban de familia pobre ni se crioron en dificils condicions, mientras que Aya naixió d’una familia humilde en un contexto colonial sozurbano de discriminación. Porque a valura de Aya Nakamura no reside per se en a luita contra a norma y a pedantería lingüística, ni en a suya condición de negra, ni en a suya condición de muller, sino en haber preservau a suya identidat nadando contra corrient, identidat de clase, sin haber reblau y cediu a o sistema, un sistema que le dio mala baraixa en naixer, y un sistema que, debant d’una camara vista en tot o mundo, ha reblau debant d’ella y de tot o que representa.

Marco A. Joven-Romero

Leave a Reply

Tendencias

Discover more from O Dichital

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading